Binnenland

Oud-medewerker Abderrahim El M. van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) is door de rechtbank in Rotterdam vrijgesproken van het lekken van informatie aan de Marokkaanse geheime dienst(DGED). Hij is wel veroordeeld voor het in handen hebben van grote hoeveelheden staatsgeheime documenten zonder daar bevoegd voor te zijn. Het Openbaar Ministerie (OM) had een celstraf van twaalf jaar tegen M. geëist. De rechtbank komt dus tot een veel lagere straf omdat er onvoldoende bewijs is voor het oordeel dat de voormalig analist van de NCTV als spion opereerde. Volgens de rechter had M. weliswaar contact met leden van de Marokkaanse geheime dienst en roepen zijn acties zeker vragen op, maar uit het bewijs blijkt niet dat de analist stukken heeft overgedragen aan de DGED of daar plannen voor had. Honderden geheime documenten De 66-jarige Rotterdammer werd in 2023 aangehouden op Schiphol. Hij stond op het punt om naar de Marokkaanse stad Casablanca af te reizen. In zijn bagage zaten gegevensdragers met 284 geheime documenten, opgesteld tussen 2007 en 2023. Deze documenten, afkomstig uit het NCTV-gebouw, waren verboden om mee te nemen. Bij een huiszoeking werden er nog honderden documenten gevonden, ruim 800 hadden de status staatsgeheim. Twee jaar lang wilde M. geen verklaring afleggen. Toen hij eindelijk wel een verklaring gaf, zei hij dat bepaalde documenten per ongeluk in zijn bagage terecht waren gekomen. Dat zou zijn gebeurd omdat hij stukken mee naar huis had genomen om er thuis aan te werken. Dat laatste is niet toegestaan. Volgens de rechter heeft M. door het uitprinten en meenemen van de documenten onacceptabele risico’s gecreëerd voor de staatsveiligheid en had hij als medewerker van de dienst beter moeten weten. De straf is gelijk aan de tijd die hij heeft doorgebracht in voorarrest, en dus komt M. op vrije voeten.

Nederland is kwetsbaar bij een langdurige onderbreking van de gasaanvoer. Dat blijkt uit een nieuwe weerbaarheidsanalyse van Gasunie-dochter GTS. Volgens de analyse is Nederland goed voorbereid op reguliere leveringsproblemen, zoals koude winters of kortdurende uitval van infrastructuur, maar onvoldoende op een langdurige verstoring van het gasaanbod. GTS adviseert de minister van Klimaat en Groene Groei over de leveringszekerheid van gas. Het bedrijf benadrukt dat aanvullende maatregelen nodig zijn om een mogelijk gastekort van maanden op te vangen. Centraal in de aanbevelingen staan het operationeel houden van bestaande gasopslagen en het opbouwen van een strategische noodvoorraad. Daarbij kan zogenoemd ‘kussengas’ uit de gasopslagen in uitzonderlijke situaties worden ingezet. Dit gas, dat normaal nodig is om druk te behouden in de opslag, kan gedeeltelijk gebruikt worden om tekorten te beperken. In Nederland gaat het om circa 300 miljard kilowattuur kussengas, op Europees niveau om zeker 800 miljard kilowattuur. Kwetsbaar door geopolitiek Hans Coenen, lid van de raad van bestuur van de Gasunie, benadrukt: “De gasleveringszekerheid staat of valt met het opbouwen van een strategische noodvoorraad. Door bestaande opslagen extra te vullen én in uiterste nood het kussengas in te zetten, kunnen langdurige tekorten en extreme prijspieken worden voorkomen.” Nederland is steeds afhankelijker geworden van import. Waar ons land vroeger netto-exporteur was, komt nu ongeveer 67 procent van het gas uit het buitenland, vooral uit Noorwegen en via vloeibaar aardgas uit onder andere de Verenigde Staten. Tegelijkertijd blijft gas cruciaal voor betaalbare energievoorziening en voor het opvangen van schommelingen in zon- en windproductie. Het veranderende geopolitieke klimaat en de hoge afhankelijkheid van import maken Nederland kwetsbaar voor langdurige verstoringen, met risico op economische schade en energiearmoede, vergelijkbaar met de Europese gascrisis na de Russische invasie van Oekraïne. ‘Europees risico’ Op korte termijn adviseert GTS aanvullende maatregelen aan zowel de vraag- als aanbodzijde. Aan de vraagzijde kan dat door maximaal in te zetten op kolencentrales voor stroomproductie, om zo de productie via gascentrales te minimaliseren. Aan de aanbodzijde zijn de maximale inzet van Europese gasopslagen, binnenlandse productie en langetermijncontracten met verschillende leveranciers uit verschillende landen belangrijk. De bestaande EU-gasopslagen bieden potentieel genoeg kussengas om een tekort van 500 miljard kilowattuur op te vangen, mits de noodvoorraad snel operationeel kan worden gemaakt, meldt GTS. Het CBS meldde in 2025 dat heel Nederland het jaar ervoor 30 miljard kubieke meter aardgas verbruikte. Dat komt ongeveer neer op 300 miljard kilowattuur. GTS noemt een langdurige gasonderbreking “een Europees risico”. EU-lidstaten moeten gezamenlijk risico’s beoordelen en afspraken maken over strategische noodvoorraden, zodat deze direct kunnen worden ingezet om huishoudens te beschermen en de industrie draaiende te houden.

Een agent die vorige zomer een man verwondde met een kettingzaag tijdens een inval, wordt niet vervolgd. Het gebruik van de zaag was terecht, concludeert het OM op basis van onderzoek van de rijksrecherche. De betrokken agent heeft zich aan alle regels gehouden. Het slachtoffer stond achter de voordeur op het moment dat het arrestatieteam de deur wilde forceren van een woning in Rotterdam. Volgens het OM moest het team een kettingzaag gebruiken, omdat het niet lukte om op een andere manier binnen te komen, zoals met een stormram. Ook wilde het team geen explosieven inzetten, schrijft de regionale omroep Rijnmond. De bewoner raakte zwaargewond. Hoe het nu met het slachtoffer gaat, is onbekend. Hij is die dag met spoed naar het ziekenhuis gebracht. Niet de verdachte De man is niet de verdachte waar de politie naar zocht. Een 18-jarige man, die wordt verdacht van een gewapende overval, is nog diezelfde dag aangehouden. Het onderzoek naar de verdachte loopt nog, laat het OM weten. Ten tijde van de overval was hij minderjarig. De rijksrecherche deed onderzoek naar het incident, zoals gebruikelijk is bij wapengebruik door agenten waarbij gewonden vallen. Het OM heeft zich onder meer gebaseerd op de uitkomsten van dit onderzoek.

De Raad van State (RvS) heeft een plan om de ringwegen bij Utrecht te verbreden vernietigd. De hoogste bestuursrechter van het land stelt dat de minister van Infrastructuur en Waterstaat niet duidelijk genoeg heeft gemaakt hoe een te grote uitstoot van stikstof kan worden voorkomen. De Raad van State oordeelde in april vorig jaar dat toenmalig verkeersminister Madlener met zijn plannen om de snelwegen A12, A27 en A28 te verbreden terug moest naar de tekentafel. Destijds hadden meer dan 25 organisaties bezwaar aangetekend tegen het snelwegenproject. Volgens de RvS was zijn uitleg over hoe voorkomen zou worden dat te veel stikstof vrij zou komen niet goed genoeg. Het ging vooral om de vraag of de stikstoftoename die het gevolg zou zijn van de verbreding van de weg, wel daadwerkelijk weggestreept kon worden doordat een aantal boerderijbedrijven zouden stoppen. Het is niet de eerste tegenslag voor dit project. Eerder dit jaar stemde een meerderheid van de Tweede Kamer tegen de veelbesproken verbreding van de A27 bij het natuurgebied Amelisweerd in Utrecht. Om de weg te verbreden, zou een deel van het bos moeten worden gekapt. ‘Adviezen niet opgevolgd’ Vandaag komt de Raad van State met een vergelijkbare conclusie. De hoogste bestuursrechter zegt dat het project negatieve gevolgen heeft voor vijf Natura 2000-gebieden en een gebied van zo’n 20 kilometer rond de Ring Utrecht. In een recente natuuranalyse staan adviezen over hoe de uitstoot van stikstof te verminderen. Ook is daarin te lezen dat de natuur niet in goede staat verkeert. Maar deze adviezen heeft de minister niet opgevolgd in zijn nieuwe plannen. En dat had hij wel moeten doen, schrijft de Raad van State. Volgens de bestuursrechter kan de minister daarom niet zeggen dat de stikstofdaling bereikt kan worden met de plannen die het ministerie had gemaakt. Bovendien waren er volgens de Raad van State ook andere manieren om de stikstofuitstoot te verminderen, naast het uitkopen van boeren. Zo had hij ook kunnen kiezen voor extra compenserende maatregelen om het verlies van de natuurkwaliteit recht te trekken. Ministerie: ’teleurstellend’ In 1982 was al een deel van het bos bij het landgoed gekapt voor de aanleg van de bewuste snelweg. Daartegen werd toen stevig geprotesteerd, met harde confrontaties tussen actievoerders en politie. Met het besluit lijkt er een einde te komen aan de slepende kwestie en is de verbreding “van de baan”, aldus de Raad van State. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat vindt het RvS-besluit “teleurstellend” en noemt het “slecht nieuws, voor de bereikbaarheid, woningbouw en economie”. Het besluit betekent ook dat andere maatregelen niet kunnen worden uitgevoerd, omdat het niet alleen gaat om een het gebied bij Amelisweerd. Ook verbredingen op de A12, A28 en andere delen van de A27 kunnen nu niet doorgaan. Over het vervolg van het project gaat het ministerie in gesprek met de regio.

Het waterschap in de provincie Flevoland gaat inwoners vanaf vandaag informeren wat zij moeten doen in een noodsituatie. Een van de adviezen is om bij langdurige stroomuitval de wc op de begane grond af te sluiten, om te voorkomen dat de drollen uit de pot omhoogkomen. Zonder elektriciteit vallen de gemalen stil, die ontlasting doorpompen naar de rioolwaterzuivering. Als er lange tijd geen stroom is, hoopt poep en plas dus op in een woonwijk. Inwoners van het waterschap Zuiderzeeland krijgen binnenkort een folder met tips in de bus. Dit is een aanvulling op het landelijke noodboekje Bereid je voor op een noodsituatie, dat iedereen eind vorig jaar kreeg thuisgestuurd. Ook in andere gebieden Het waterschap heeft zelf het initiatief genomen voor de folder met aanvullende adviezen. Maar de tips zijn in het hele land toepasbaar, zegt Judith de Jong, woordvoerder van de Unie van Waterschappen. Andere waterschappen overwegen ook of zij inwoners gaan informeren. Maar hoe groot is de kans nou dat het riool overstroomt? “De kans op langdurige stroomuitval wordt steeds groter, en daarmee ook de kans op problemen met het riool”, zegt Susanne Uilenbroek van waterschap Zuiderzeeland. Dat risico is ook afhankelijk van de hoeveelheid regen: meer neerslag betekent in sommige gebieden eerder problemen met de riolering. Door klimaatverandering neemt het aantal buien toe en valt er meer regen uit. In Nederland worden de winters natter. De zomers worden gemiddeld droger, maar hoosbuien in de zomer worden wel heviger. Handdoek over de pot Om bij langdurige stroomuitval te voorkomen dat je je blikgroenten tussen de drollen moet opeten, adviseert het waterschap om de wc en afvoerputjes op de begane grond af te sluiten. De afvoerputjes kunnen volgens het waterschap worden geblokkeerd door er een doek in te stoppen en iets zwaars op te leggen. De wc afsluiten kan op twee manieren. Zo kun je een handdoek over de pot spannen, vervolgens de bril en deksel sluiten en daar een zware zak aarde op zetten. Ook kunnen mensen een zogenoemde opblaasbare pijpplug bestellen. Dit is een soort bal die je onder in het toilet plaatst en opblaast tot deze klem zit. En wat vervolgens te doen zonder wc? Daarvoor kun je een noodtoilet aanschaffen, zegt Uilenbroek. Robin Oudejans, projectleider waterschap Zuiderzeeland, demonstreert hoe je je wc-pot in zo’n situatie kan aflsuiten: Het waterschap geeft nog meer tips voor een noodsituatie. Zo is het advies om zo min mogelijk water weg te spoelen door de gootsteen en afvoerputjes, om het riool te ontlasten. Ook is het volgens het waterschap beter om je hond dan niet in open water te laten zwemmen. Als hier rioolwater is geloosd, kan het dier ziek worden. ‘Kom met één plan’ Allemaal terechte tips, zegt adviseur crisismanagement Werner Overdijk. Maar er zit wel een grens aan de hoeveelheid informatie die mensen kunnen verwerken. “Straks gaan de energiebedrijven ook nog iets bedenken, of de gemeenten.” Het is volgens hem belangrijk dat de overheid bij de informatievoorziening meer stuurt en keuzes maakt. “Ga met alle sectoren bij elkaar zitten en denk goed na: wat wil je dat mensen als eerste onthouden? En zorg dan voor één geïntegreerd plan.”