Binnenland

Het grote opvouwbare stembiljet is straks definitief verleden tijd. Na jaren van testen gaat het kabinet een kleiner biljet invoeren. In 2029 zal het nieuwe stembiljet voor het eerst worden gebruikt bij de Europese verkiezingen, zo meldt minister Heerma van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan de Tweede Kamer. Het eindeloze gedoe met het grote vel waar honderden kandidaten op staan, hoeft straks niet meer. Wel moeten stemmers op het kleinere stembiljet iets meer moeite doen en twee vakjes inkleuren in plaats van één. Het eerste bolletje voor de politieke partij en het tweede bolletje voor de kandidaat. Ook zijn op het nieuwe stemformulier straks de logo’s van partijen te zien. Daardoor wordt het voor kiezers makkelijker om de juiste partij aan te kruisen. Tafellaken De kleinere stembiljetten werden afgelopen jaren al meermaals getest. Afgelopen maart was al de derde proef in elf gemeentes tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. “Zowel stemmers als kiesbureaus waren tevreden”, zegt minister Heerma, die uitkijkt naar het nieuwe formulier. “Er kwamen de afgelopen jaren steeds meer bezwaren tegen het gevouw met het zogeheten tafellaken.” Wel lag het percentage ongeldige stemmen bij de elf gemeentes met het kleinere stembiljet hoger: 0,47 procent tegenover 0,27 elders. Dat zou bij landelijke verkiezingen neerkomen op ongeveer 50.000 ongeldige stemmen. Dat moet omlaag, vindt de minister. De nieuwe manier heeft wat hem betreft vooral met gewenning te maken. “Internationaal gezien is het percentage ongeldige stemmen bij ons nog steeds heel laag. En ik heb er vertrouwen in dat mensen snel zullen wennen.” Het kleinere stemformulier is niet alleen makkelijker voor kiezers. De stemmen kunnen na afloop ook sneller worden geteld. Stemmen waren tijdens de proef ongeldig verklaard als kiezers slechts het vakje bij een politieke partij hadden ingekleurd. In het nieuwe wetsvoorstel zijn de stemmen met maar één ingekleurd vakje toch geldig. Die gaat dan automatisch naar de lijsttrekker van de gekozen partij. Dat daardoor het aantal voorkeursstemmen voor een lijsttrekker lastiger is vast te stellen, ziet de minister niet als een obstakel. “Mensen maken een weloverwogen keuze voor een partij. En we zien juist dat de afgelopen jaren het aantal voorkeursstemmen op een specifieke kandidaat toeneemt.” Ook als kiezers een te hoog nummer inkleuren, gaat de stem naar de lijsttrekker. Dat gebeurt als een partij bijvoorbeeld vijftien mensen op de lijst heeft staan, maar iemand kleurt het hokje bij nummer 30 in. Voor de laatste keer Tot de invoering in 2029 wordt er in ieder geval nog een keer met het grote biljet gestemd. In maart zal het grote vel voor het laatst gebruikt worden bij de Provinciale Statenverkiezingen. Mocht het kabinet vallen vóór 2029 is de kans klein dat er bij Tweede Kamerverkiezingen al gestemd kan worden met het kleinere biljet. Het wetsvoorstel moet nog door de Tweede en Eerste Kamer. Ook is een aanpassing in de kieswet nodig, wat veel tijd kost. Volmachten In de Kamerbrief kondigde minister Heerma ook aan dat er een onderzoek komt naar het systeem van volmachten. De kiesraad adviseerde eerder om dat systeem tegen het licht te houden. Tijdens de gemeenteraadsverkiezingen deed de gemeente Gorinchem aangifte van verkiezingsfraude. De verkiezingen werden overgedaan, en in het onderzoek naar stemfraude werden vorige week zes mensen aangehouden.

Steeds meer mensen fietsen elektrisch, blijkt uit onderzoek van het RIVM. Van alle fietsers van 12 jaar en ouder gebruikte 43 procent vorig jaar een elektrische fiets. Vijf jaar geleden ging het nog om 29 procent. Vooral onder kinderen en jongeren tussen de 12 en 25 jaar is het gebruik toegenomen. Vorig jaar had 29 procent van de kinderen een elektrische fiets, tegenover 11 procent in 2021. Een kwart van de kinderen met een elektrische fiets heeft een fatbike. Ter vergelijking: van de 55-plussers die elektrisch fietsen heeft 1 procent zo’n fiets met dikke banden. Kinderen gebruiken e-bikes vooral om sneller naar school of vrienden te gaan. Voor korte afstanden gebruiken ze liever een gewone fiets. Onder jongeren tot 25 jaar steeg het gebruik van de elektrische fiets van 8 naar 27 procent. ‘Mogelijk negatieve impact op gezondheid’ Het RIVM maakt zich zorgen over snel groeiende populariteit onder kinderen. “Zij voldoen al minder vaak aan de beweegrichtlijnen en door de overstap naar de elektrische fiets krijgen zij mogelijk nog minder beweging. Het heeft dus mogelijk een negatieve impact op de gezondheid van jongeren.” Gewone fiets nog steeds populairder 82 procent van de Nederlanders van 12 jaar en ouder fietst weleens. Dat komt neer op ongeveer 12,8 miljoen mensen. Van deze groep fietst meer dan de helft (57 procent) uitsluitend op gewone fietsen zonder trapondersteuning. Onder 65-plussers is de elektrische fiets al jaren populairder dan de gewone fiets. Van alle ouderen fietst bijna twee derde elektrisch. Zij kiezen daarvoor omdat het minder zwaar is en ze zo langere afstanden kunnen afleggen.

Goedemorgen! In de Tweede Kamer wordt gedebatteerd over twee mogelijk nieuwe kerncentrales, Bruno Mars begint aan zijn concertreeks in de Johan Cruijff Arena en op het WK staat titelfavoriet Spanje tegenover Oostenrijk. Eerst het weer: vanochtend vanuit het westen bewolkt en af en toe regen. Vanmiddag breekt de zon weer door. Het wordt 20 tot 24 graden. Het waait soms stevig door uit het noordwesten. Ga je vandaag op pad? Hier vind je het overzicht van de files en wegwerkzaamheden en hier alles over de situatie op het spoor. Wat kun je vandaag verwachten? Wat heb je gemist? Rusland heeft vannacht een grote aanval met drones en raketten uitgevoerd op de Oekraïense hoofdstad Kyiv. Daarbij zijn volgens de lokale autoriteiten zeker acht mensen gedood. Nog eens tientallen mensen zijn gewond geraakt. Door de aanvallen werden onder meer appartementengebouwen geraakt en vloog een hotel in brand. Veel inwoners van de Oekraïense hoofdstad zochten hun toevlucht in metrostations, waar ze schuilden voor de bombardementen. Ander nieuws uit de nacht: En dan nog even dit: Twee mensen hebben illegaal de naald van het Empire State Building in New York beklommen. Na het ontvouwen van de vlag ging een van hen op één knie op een iets lager gelegen plateau. Daarna omhelsde het stel elkaar: Fijne dag!

Meer dan honderd Nederlandse meisjes en jonge vrouwen zijn de afgelopen jaren vermoedelijk uitgebuit in de prostitutie in België en Duitsland. Op deze groep slachtoffers is amper zicht. Dat staat in vandaag gepubliceerd onderzoek van het Centrum Kinderhandel en Mensenhandel (CKM), onderdeel van expertise- en behandelcentrum Fier. Het is de eerste keer dat onderzoek is gedaan naar Nederlandse slachtoffers van uitbuiting in het buitenland. Volgens het CKM komt uitbuiting over de grens vaker voor dan gedacht. Het expertisecentrum vroeg ruim 200 hulpverleners, politiemensen en andere professionals in binnen- en buitenland naar hun ervaringen. Tussen 2021 en 2023 hadden tientallen hulpverleners signalen dat Nederlandse slachtoffers in België of Duitsland moesten werken. Het CKM schat dat het in deze periode om minstens 125 slachtoffers moet gaan, van wie het grootste deel in België werd uitgebuit. Uit officiële registraties waren hier in dezelfde jaren slechts negen slachtoffers bekend, wat volgens het CKM bewijst dat er nauwelijks zicht is op de groep die in het buitenland gedwongen in de prostitutie zit. Auto’s met Duitse kentekens Het onderzoek begon met een open jeugdinstelling in het Nederlandse grensgebied, die zag dat meisjes werden opgehaald door mannen in auto’s met Duitse kentekens. Medewerkers vermoedden dat de jonge vrouwen over de grens seksueel werden uitgebuit. Hun ‘vriendjes’ namen de meisjes mee naar huizen in Duitsland waar vermoedelijk andere mannen aanwezig waren voor betaalde seks. Ook online seksadvertenties wezen op mogelijke uitbuiting over de grens. Via de anonieme chat van Fier meldden zich daarnaast enkele jongeren. Zij vertelden dat zij in België en Duitsland in de prostitutie moesten werken. Het CKM besloot toen om verder onderzoek te doen naar de mate waarin Nederlandse jongens en meisjes over de grens worden uitgebuit. Dorpen over de grens In de praktijk gaat het meestal om meisjes en jonge vrouwen, die nog thuis wonen of in een instelling zitten. Een deel is nog minderjarig. Vaak worden de slachtoffers ook in Nederland al uitgebuit. Over de grens moeten de jongeren klanten ontvangen in hotels, woningen, seksclubs en vakantieparken. Vaak in dorpen vlak over de grens of in grote steden als Antwerpen en Duisburg. Andersom komt uitbuiting ook voor. Hulpverleners hebben ook voorbeelden van jongeren uit Duitsland en België die in Nederland in de prostitutie moeten werken. Gepingpongd Volgens een van de hulpverleners die meedeed aan het onderzoek wordt er met slachtoffers ‘gepingpongd’. Ze worden afwisselend op verschillende plekken in verschillende landen aan het werk gezet. Opvallend is dat de ondervraagde zorgverleners vermoeden dat sommige meisjes niet alleen in de prostitutie moeten werken, maar ook criminele klusjes moeten uitvoeren. Het zou vooral gaan om het smokkelen van pakketjes drugs. Weinig samenwerking Tot dusver was bijna niets bekend over uitbuiting van Nederlandse slachtoffers over de grens. Ook na dit onderzoek ontbreekt nog steeds een volledig beeld, maar volgens het CKM zijn de signalen zo verontrustend dat actie nodig is. Nederlandse organisaties blijken namelijk maar weinig contact te hebben met hun collega’s over de grens. “Behalve in acute uitbuitingssituaties lijkt contact en informatie-uitwisseling vrijwel niet voor te komen”, staat in het rapport. Aanpak nodig Dat moet veranderen, vindt het CKM. De organisatie roept ministers in binnen- en buitenland op om een gezamenlijke aanpak te bedenken voor uitbuiting over de landsgrenzen heen. Niet alleen politiediensten zouden beter moeten samenwerken, maar ook de hulpinstanties. Die moeten elkaar beter leren kennen, om elkaar in te kunnen seinen als ze mogelijke slachtoffers tegenkomen. “Het moet niet uitmaken of een slachtoffer van uitbuiting een landsgrens is overgestoken”, zegt CKM-onderzoeker Verena Elders. “Toch is dat voor hulpverleners nu nog ingewikkeld.” Reactie kabinet “Elk slachtoffer van mensenhandel is er één te veel”, zegt minister Van Weel (Justitie en Veiligheid) in reactie op het onderzoek. “Dat geldt des te sterker wanneer het kinderen en jongvolwassenen betreft, die extra kwetsbaar zijn om slachtoffer van mensenhandel te worden.” De minister zegt het onderzoek zorgvuldig te zullen bestuderen.

De meeste mensen zullen zich juni 2026 blijven herinneren als een maand waarin de hitte intens werd ervaren, vooral in de nachten. Dat het twee keer heel zwaar onweerde zal veel mensen ook nog lang bijblijven. Het was een maand van records, maar half juni leek dat er nog niet op. Nu de maand is afgelopen blijkt dat die bijna recordwarm is verlopen. Alleen in 2023 was het in juni nog warmer, met 19,3 graden gemiddeld over alle dagen en nachten. Dit jaar kwam dat gemiddelde uit op 19,2 graden, en dat terwijl je in het huidige klimaat een gemiddelde temperatuur van 16,2 graden zou verwachten. Juni was zo zelfs flink warmer dan een gemiddelde juli- of augustusmaand. Tegelijk was juni dit jaar vrij nat. Gemiddeld over Nederland viel er 85 millimeter regen, terwijl dat gemiddeld 66 millimeter is. De meeste regen viel in de wisselvallige week tussen 7 en 14 juni, maar op sommige meetlocaties van het KNMI hoosde het ook flink tijdens de buien op vrijdag 19 juni en bij het zware onweer van afgelopen zaterdag. Code rood In de tweede helft van de maand nam de temperatuur snel toe. Op 18 juni begon een hittegolf die tot 29 juni zou duren. Vanaf 24 juni gold in het midden en zuiden van het land code oranje voor extreme hitte. Afgelopen vrijdag gaf het KNMI zelfs, voor het eerst, een code rood uit voor de hitte. Het regende vorige week dan ook temperatuurrecords. De drie warmste juninachten ooit gemeten komen uit de voorbije week. Ook de hoogste junitemperatuur werd verpulverd: in De Bilt werd het 36,8 graden, ruim een graad warmer dan het vorige junirecord uit 1947. En de 37,2 graden die in datzelfde jaar werd gemeten in Maastricht werd dit jaar ruimschoots als landelijk record overtroffen: op liefst 11 meetlocaties van het KNMI werd het warmer dan die 37,2 graden, met 39,4 graden in Ell in Noord-Limburg als allerhoogste temperatuur. Op de Wadden werd ook een record gevestigd: het werd vrijdag op Terschelling 33,6 graden. Nooit eerder heeft het KNMI op een Waddeneiland zo’n hoge temperatuur gemeten. Link met klimaatverandering Niet alleen in Nederland was het warm, een groot deel van Europa had te maken met extreme hitte. In onder andere Frankrijk, Groot-Brittannië, Duitsland, Tsjechië en Polen werden records gebroken. Een klimaatattributiestudie van World Weather Attribution (WWA), een internationale groep van klimaatwetenschappers, laat duidelijk de link zien met de door de mens veroorzaakte opwarming van het klimaat. De studie toont aan dat recente hittegolf over Europa nu bijna 2 graden warmer was dan hij zou zijn geweest als hij had plaatsgevonden in het klimaat van 2003. Vijftig jaar geleden, zonder menselijke klimaatverandering, zouden deze hoge temperaturen vrijwel onmogelijk zijn geweest.