Buitenland

Acht opvarenden van het Amerikaanse vliegdekschip USS Abraham Lincoln en begeleidende marineschepen hebben een zelfmoordpoging gedaan tijdens hun uitzonderlijk lange missie. Dat schrijft Cao, de waarnemend minister voor de Marine, aan een senator die daarover vragen had gesteld. Geen van de pogingen had een fatale afloop. Het vliegdekschip kwam vorige maand in het nieuws nadat familieleden van matrozen alarm hadden geslagen over de mentale gesteldheid van hun naasten. De duizenden opvarenden waren toen al maanden langer op zee dan gepland. Hun missie werd steeds verlengd vanwege de oorlog tegen Iran. Uiteindelijk kwamen ze pas begin deze maand weer aan land, in Thailand. Ze waren toen een recordaantal van 286 dagen onafgebroken op zee geweest. Hulp nodig? Denk je aan zelfdoding of maak je je zorgen om iemand? Praten over zelfdoding helpt en kan anoniem via de online chat van 113 of telefonisch op 113 of 0800-0113. Veel details over de zelfmoordpogingen deelt Cao niet. Hij meldt alleen dat er een matroos overboord is gegaan en door een helikopter weer uit het water is gehaald. Een tweede matroos wilde ook overboord springen, maar werd tegengehouden. Over de andere zes zelfmoordpogingen schrijft hij niets. Volgens CNN, die als eerste over de brief van de minister berichtte, wijkt het relatieve aantal zelfmoordpogingen op de USS Lincoln niet af van het gemiddelde in de hele marine. Toch noemt een militaire bron van de nieuwszender het aantal enorm hoog, omdat jaarlijks een à twee pogingen per missie van een zogenoemde carrier strike group gebruikelijk is. Ook een voormalige topadvocaat van de marine schrikt van de cijfers. “Dit is een verontrustend hoog aantal, dat wijst op een ernstig stressniveau”, zegt hij tegen The New York Times. Marineminister Cao erkent dat de missie veeleisender dan ooit is geweest voor de bemanning. Hij wijst erop dat er geestelijke zorg aan boord was, onder meer door aalmoezeniers en een psycholoog. Dit weekend deed hij nog een oproep aan leidinggevenden in de marine om zelfdoding en geestelijke gezondheid beter bespreekbaar te maken.

Bij de top vandaag in Washington tussen de Chinese president Xi Jiping en zijn Amerikaanse gastheer Trump zal ook de ontwikkeling van AI ter tafel komen. Zowel China als de VS is er veel aan gelegen de onbetwiste leider te worden in het toepassen van kunstmatige intelligentie. Een dergelijke positie brengt tenslotte economische groei en macht. De ontmoeting tussen Trump en Xi komt op een moment van wrijvingen tussen Peking, Washington en de Amerikaanse techbedrijven, die momenteel vooroplopen in de race. Hoe staat die race ervoor, hoe verschilt de Amerikaanse benadering van de Chinese en wat kunnen we vandaag uit Washington verwachten? Wat willen China en de VS doen met AI? Daar zit een verschil tussen, maar eerst moeten we iets uitleggen over AI zelf. Dat is namelijk een parapluterm voor allerlei soorten taken die computers uitvoeren en waar ontzettend veel rekenkracht voor nodig is. Met al die rekenkracht is AI veel beter en sneller dan oudere computertechnologie in patronen herkennen, situaties analyseren en nieuwe producten en oplossingen creëren. In de kern vindt zowel de Amerikaanse als de Chinese regering dat AI cruciaal is voor de economische concurrentiekracht en nationale veiligheid. Het komt dan ook deels voort uit angst om economisch achterop te raken of van elkaars technologie afhankelijk te zijn, dat beide landen vol inzetten op eigen AI-ontwikkeling. Amerikaanse bedrijven leggen de nadruk op het zo goed mogelijk nabootsen van de menselijke intelligentie. Daarmee zijn er veel commerciële- en overheidstoepassingen mogelijk. Denk aan het gebruik van gezichtsherkenning in de beveiliging, of een systeem dat menselijk gedrag als bluffen kan herkennen en imiteren voor gebruik in zakelijke onderhandelingen. Peking daarentegen heeft een praktischer insteek. Die probeert de ontwikkeling van veel AI-toepassingen te stimuleren waar de samenleving meteen baat bij heeft. Met AI-experimenten in de zorg, het onderwijs en in het opsporen van financiële fraude, wil de regering AI in de maatschappij integreren. Hoe probeert China voorloper te worden in AI? In China wordt de ontwikkeling van AI gedreven door grote bedrijven die innovaties doen gecombineerd met een sterke sturing van de overheid. De overheid stelt subsidies en investeringen beschikbaar voor bedrijven die innovaties doen zolang die passen bij overheidsplannen. Daarnaast stimuleert de Chinese overheid opensourcemodellen. Dit houdt in dat ontwikkelaars wereldwijd gebruik kunnen maken van de Chinese modellen, waardoor het gebruik wijdverspreid raakt en de bedrijven erachter van de ervaringen kunnen leren. Pas als het gevaar dreigt dat modellen op een manier gebruikt worden waar de Chinese overheid het niet mee eens is, zullen er beperkingen opgelegd worden. Wat Peking vooral níet wil, is dat de ontwikkeling en toepassingen van AI de Communistische Partij in gevaar brengen. Hoe probeert de VS wereldleider-AI te worden? In tegenstelling tot de sterk gereguleerde aanpak van China, krijgt de markt vrij spel in Amerika. De overheid wil het speelveld niet dichttimmeren, maar juist de voorwaarden scheppen zodat allerlei techbedrijven erop los kunnen innoveren met AI. De houding is vooral: probeer het maar, test je product in de praktijk, fouten maken mag. De nadruk ligt sterk op snelheid, vooral om China voor te blijven. Dat is te zien in de manier waarop AI-bedrijven worden behandeld als ze in opdracht werken van het Amerikaanse ministerie van Defensie. Toen AI-ontwikkelaar Anthropic eerder dit jaar pleitte voor “vangrails” om te voorkomen dat zijn eigen technologie door de overheid zou worden misbruikt, liet het Pentagon het bedrijf als een baksteen vallen. Het ministerie opende meteen een aanbesteding voor de concurrenten van Anthropic, dat daarmee een contract verloor ter waarde van 200 miljoen euro. Daarnaast probeert de VS ervoor te zorgen dat China achterblijft wat betreft de rekenkracht van zijn computers. Dat doet Washington door het invoeren van wereldwijde exportbeperkingen op de meest geavanceerde chips en chipmachines. Het in Nederland gevestigde ASML weet daar alles van. Het bedrijf uit Veldhoven is een van de vele techbedrijven die daardoor een deel van hun verkoop aan China hebben moeten staken. Voorlopig werkt deze aanpak. Als het gaat om rekenkracht lopen de Amerikaanse AI-bedrijven tot een half jaar voor op hun Chinese concurrenten, denken Chinese experts. Wat zijn de verwachtingen voor de gesprekken tussen Trump en Xi vandaag? De techbedrijven in de VS die onlangs nogmaals hebben gepleit voor een veiliger aanpak, met vangrails en een langzamer tempo van AI-innovatie, zullen hun zin waarschijnlijk niet krijgen. Trump vindt het niet opportuun om zo de Amerikaanse voorsprong op China te verspelen. Ook Xi ziet hun oproep niet zitten, want volgens hem is het een verkapte poging om Chinese innovatie af te remmen. Tegelijkertijd zijn Washington en Peking wel kleine stappen aan het zetten om de veiligheid van AI in de gaten te houden en erover te communiceren. Afgelopen weekend spraken de Amerikaanse minister van Financiën Bessent en de Chinese vicepremier He af om een AI-veiligheidsmechanisme in het leven te roepen. De krant van de Chinese Communistische Partij schreef daarna dat AI “een nieuw terrein voor Chinees-Amerikaanse samenwerking” moet worden.

Oekraïne heeft twee Noord-Koreaanse krijgsgevangenen op het vliegtuig naar Zuid-Korea gezet, heeft president Zelensky gisteravond gezegd in een toespraak bij de Verenigde Naties. De gevangengenomen militairen zijn volgens een Zuid-Koreaanse parlementariër begin deze week aangekomen. Hij zegt tegen persbureau Reuters dat ze vanuit Oekraïne eerst naar een ander land zijn gebracht voordat ze naar Zuid-Korea kwamen. Oekraïne nam de twee Noord-Koreanen vorig jaar januari gevangen in de Russische regio Koersk. Zij waren de eerste Noord-Koreaanse militairen die levend werden gepakt. Aanvankelijk zei Zelensky de twee in ruil voor gevangengenomen Oekraïners te willen uitleveren aan Noord-Korea, maar mensenrechtenorganisaties benadrukten dat ze in eigen land allerminst met open armen zouden worden ontvangen. Liever dood “Het is moeilijk om deze gasten levend te pakken te krijgen”, zei Zelensky. “Een van de twee wilde liever dood dan als krijgsgevangene te eindigen en probeerde zichzelf van het leven te beroven. Hij was in shock dat hij in leven bleef.” Vanwege de straf die ze boven het hoofd hangt, doen de militairen er alles aan om niet levend terug te hoeven naar hun vaderland. Falen is geen optie, heeft leider Kim Jong-un eerder gezegd. Hij zit niet te wachten op gevangenen. De militaire samenwerking tussen Rusland en Noord-Korea is de afgelopen jaren sterk uitgebreid. De schatting is dat zo’n 14.000 Noord-Koreaanse militairen vechten voor Rusland in de oorlog tegen Oekraïne. Enkele duizenden Noord-Koreanen kwamen al om in de strijd. De president greep de gelegenheid aan om zijn ongenoegen nogmaals te uiten over de Noord-Koreanen die Rusland inzet. “Dat is gestoord. Waarom zouden Koreanen hun leven moeten geven in een oorlog tegen Oekraïne?” Ook benadrukte hij dat de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un ze gebruikt als ruilmiddel. “En hij krijgt er iets voor terug.”

Pakistan heeft drone- en luchtaanvallen uitgevoerd op tien plekken in buurland Afghanistan, bevestigen overheidsfunctionarissen van beide landen. Volgens Afghanistan zijn er bij de aanvallen zeker vier mensen gedood. Pakistan zegt dat het militaire doelen heeft geraakt, zoals lanceer- en opslaglocaties voor drones. Gisteren zou Afghanistan ook drones hebben afgevuurd op Pakistan, hoewel Afghanistan dat zelf ontkent. Volgens Pakistan zijn alle projectielen onderschept, schrijft de Pakistaanse minister van Informatie op X. Vorige week werd een politiecomplex in Pakistan aangevallen. Bij de aanslag vielen tientallen doden en de aanval werd opgeëist door een tak van de Pakistaanse Taliban (TTP). Wat is de TTP? De TTP (Tehreek-e-Taliban Pakistan) is de lokale Taliban van Pakistan en voert sinds 2007 oorlog tegen de Pakistaanse staat. De groep wil de regering omverwerpen en vervangen door de eigen, strikt islamitische bestuursvorm. Pakistan zegt dat Afghanistan samenwerkt met de TTP, maar dat klopt volgens Afghanistan niet. Afgelopen jaren hebben de landen elkaar meerdere keren aangevallen. De aanslag van de TPP op het politiecomplex wakkerde opnieuw onrust aan. Afgelopen zomer was het juist rustig tussen de landen. Een half jaar geleden voerde Pakistan aanvallen uit op een ziekenhuis in de Afghaanse hoofdstad Kabul. Daarbij vielen honderden doden. Volgens het ministerie van Volksgezondheid, onder leiding van de Taliban, waren er geen militaire faciliteiten in de buurt van de kliniek, waar zo’n 2000 mensen voor hun drugsverslaving werden behandeld. Dit jaar zijn er ruim 800 Pakistanen gedood bij aanslagen, onder wie burgers, militairen en agenten, stelt de Pakistaanse overheid. Ook zijn er in dezelfde periode ruim 2000 militanten gedood.

De Partij voor Authenticiteit en Moderniteit (PAM) heeft het grootste aantal zetels behaald bij de parlementsverkiezingen in Marokko. De liberaal-centristische PAM behaalde 97 zetels in het 395 leden tellende parlement, vóór de RNI met 66 zetels, terwijl de conservatief-nationalistische Istiqlal-partij 65 zetels veiligstelde. De liberaal-centrumrechtse RNI, na de vorige verkiezingen de grootste partij in het parlement met 102 zetels, verliest ten opzichte van 2021 de meeste zetels. Dat blijkt uit officiële voorlopige verkiezingsresultaten, die zijn bekendgemaakt door het ministerie van Binnenlandse Zaken. De gematigd islamistische Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling, de PJD, maakt een comeback. De partij was de grootste, maar stortte de vorige verkiezingen in van 125 naar 13 zetels. Nu staat de partij voorlopig op 54 zetels. De parlementsverkiezingen noteerden het laagste opkomstpercentage in bijna twintig jaar tijd. Vooral jongeren hebben de stembureaus links laten liggen. Correspondent Marokko Samira Jadir: “In aanloop naar deze verkiezingen gingen er al voorspellingen en geruchten rond dat PAM de grootste partij zou worden. Interessant is dat de drie huidige regeringspartijen opnieuw de drie grootste partijen zijn geworden. De comeback van de PJD is ook opmerkelijk. Zij gingen de vorige verkiezingen in als grootste partij, maar werden door de Marokkaanse kiezers genadeloos afgestraft. Vijf jaar geleden was de afkeer van de PJD voor veel Marokkanen zelfs een reden om te gaan stemmen, zo groot was de teleurstelling in de partij die had beloofd om de corruptie in Marokko aan te pakken. Als koning Mohammed VI de huidige leider van de PAM, Fatima Ezzahra El Mansouri, benoemt tot regeringsleider, dan zou zij de tweede vrouwelijke premier in de Arabische regio worden na Najla Bouden uit Tunesië. PAM zal een coalitie moeten vormen, ook al hebben de leiders een nieuwe samenwerking met RNI uitgesloten. Beide partijen hebben in hun campagnes elkaar over en weer beschuldigd van mislukt beleid, meldt persbureau Reuters. De verwachting is niet dat de parlementsverkiezingen de machtsverhoudingen in Marokko fundamenteel zullen veranderen. De koning behoudt immers verregaande bevoegdheden. Correspondent Marokko Samira Jadir: “Of PAM opnieuw met RNI gaat regeren, moet nog blijken. Eerst moet de koning een premier benoemen. Naast de huidige burgemeester van Marrakech, Fatima-Zahra Mansouri, gaat een andere naam hier veel rond: Fouzi Lekjaa. Hij is op dit moment minister van Begroting en ook voorzitter van de Marokkaanse voetbalbond. Terwijl de winnaars feest vieren, is er op de achtergrond ook een duidelijke boodschap van de bevolking te horen. Slechts 6 miljoen van de 28 miljoen kiesgerechtigden hebben gestemd. Slechts één keer deze eeuw, bij de parlementsverkiezingen in 2007, was de opkomst nog lager. Ook waren er hier en daar ongeregeldheden. Met name in Tanger, waar bij een stembureau sprake zou zijn geweest van fraude, nota bene in het voordeel van PAM. De partij heeft laten weten dat er krachten zijn die haar in diskrediet willen brengen. Maar de kwestie heeft in Tanger wel tot veel boosheid geleid.” Marokkanen brachten gisteren twee stemmen uit: één op een lokale kandidatenlijst en één op een regionale lijst. Van de 395 zetels in het parlement worden er 305 verdeeld via de lokale kiesdistricten. De overige 90 zetels werden via regionale lijsten verdeeld en waren dit jaar uitsluitend voor vrouwen gereserveerd. Daarmee moest de vertegenwoordiging van vrouwen in het parlement worden vergroot. Marokko is een constitutionele monarchie waarin koning Mohammed VI veel macht heeft. Na de verkiezingen benoemt hij de regeringsleider uit de partij die de meeste zetels heeft behaald. De koning speelt daarnaast een belangrijke rol op terreinen als buitenlandse zaken en binnenlandse veiligheid.